Het ene moment ben je nog de bevlogen vrouw die ergens voor staat. Het andere moment hoor je jezelf woorden gebruiken die niet helemaal van jou voelen. Je stem is iets zwaarder geworden. Je geduld iets korter. Het schuurt.
Ik begeleid al jaren vrouwelijke leiders in The Women’s Leadership Program. En ik kan je vertellen wat ik daar het meest hoor terugkomen. Vrouwen merken dat ze verharden. Het draait continu om presteren en aanstaan, en om elk gesprek vooraf voor te bereiden alsof het een onderhandeling is.
Met stip op nummer één staat dat ene woord: verharden.
Onlangs werd ik samen met Arieke Boersen, Leonie Gorissen en Nancy Kabalt geïnterviewd door MT Sprout over precies dit thema. Vier vrouwen aan dezelfde tafel met heel verschillende verhalen. En toch met een gedeelde rode draad: de masculiene apenrots als valkuil, en de weg terug naar jezelf als de echte opbrengst.
Wat is masculien leiderschap eigenlijk?
Wanneer we spreken over masculien leiderschap, hebben we het niet over mannen versus vrouwen. We hebben het over het dominante leiderschapsmodel waarop vrijwel al onze organisaties nog steeds gebouwd zijn. Een model waarin eigenschappen als resultaatgerichtheid, controle, daadkracht, politieke sensitiviteit, competitie en rationeel denkvermogen structureel hoger worden gewaardeerd dan kwaliteiten als empathie, kwetsbaarheid, emotionele intelligentie, intuïtie en mensgerichtheid.
En laat ik duidelijk zijn: masculiene kwaliteiten zijn niet verkeerd. Integendeel. Het probleem ontstaat wanneer masculien leiderschap de norm wordt. Of eigenlijk de norm blijft, want dát is wat er in veel organisaties nog steeds gebeurt.
Kijk maar naar waarop vandaag de dag leiders nog altijd worden geselecteerd, getraind en gepromoveerd. Ondanks alle gesprekken over diversiteit bestaat het overgrote deel van leiderschapsteams nog altijd uit mannen, of uit leiders die zich hebben aangepast aan het masculiene leiderschapsmodel. Onderzoek van Belle Derks, Francesca Manzi, Colette van Laar en Naomi Ellemers laat bovendien zien dat vrouwen in masculiene organisaties vaker worden gewaardeerd wanneer zij de bestaande status quo ondersteunen, terwijl vrouwen die ongelijkheid bespreekbaar maken of verandering nastreven sneller weerstand oproepen.
Daardoor ontstaat er een heel beperkt beeld van wat “goed leiderschap” is.
Feminien leiderschap vertrekt vanuit een andere plek. Niet vanuit macht over, maar vanuit verbinding, bewustzijn en aanwezigheid. Voor mij gaat het daarom niet over óf masculien óf feminien leiderschap. De echte beweging zit in integratie. In leiders die daadkracht kunnen combineren met empathie. Richting met verbinding. Resultaat met menselijkheid.
“Als je helemaal leeggezogen uit een meeting komt, ben je jezelf een verloren”
Hoe merk je dat je verhardt als vrouwelijke leider?
Bij de meeste vrouwen die ik begeleid gaat het stapsgewijs. Eerst is er die ene moeilijke meeting waar je harder moest worden om je punt te maken. Dan wordt het een patroon. Voor je het weet zit je continu in je hoofd en onderdruk je steeds meer het contact met je gevoel en je intuïtie.
De impact merk je niet alleen op werk, je merkt het ook thuis. De connectie met je partner en je kinderen voelt anders dan je zou willen. En je voelt je niet goed genoeg, waar je onzeker van wordt.
Je bent continu bezig met wie je moet zijn om serieus genomen te worden. En je raakt moe van het strijden, moe van het niet luisteren naar je eigen grenzen.
Een heel heldere check kun je doen aan je energieniveau. Als je helemaal leeggezogen uit een meeting komt, ben je jezelf een beetje verloren. Er is een lek geweest. Je bent niet trouw geweest aan wat je echt had willen zeggen of doen.
Hoe vind je de weg terug naar authentiek leiderschap?
Die weg begint vaak met reflectie. Door bewust stil te staan bij wat er werkelijk gebeurt, gaan vrouwen steeds helderder zien waar ze zichzelf kleiner maken, zich aanpassen of zich niet uitspreken. En juist dat bewustzijn geeft lucht.
Veel vrouwen krijgen het advies om te werken aan hun zichtbaarheid. Maar zichtbaarheid gaat wat mij betreft niet over met de haantjes meedoen. Het gaat over jezelf uit durven spreken. Over zichtbaar worden in waar jij voor staat, waar jij in gelooft en hoe jij wilt leiden.
In mijn programma’s zie ik dat vrouwen zichzelf langzaam meer gaan waarderen — óók de manier waarop zij leidinggeven. Ze ontdekken dat ze met hun eigen perspectief juist leiderschap laten zien. Dat ze zich niet moeten aanpassen, maar dat zij juist impact maken doordat ze anders kijken, voelen en handelen.
Concreet betekent dat bijvoorbeeld: niet meteen de businesscase centraal zetten, maar eerst samen de droom durven zien. Niet direct een jurist op een boze klant afsturen, maar zelf de telefoon pakken en het gesprek aangaan.
Dankzij die persoonlijke groei blijven vrouwen bovendien steviger staan wanneer er weerstand ontstaat vanuit de organisatie. Ze leren leiden vanuit hun eigen normen en waarden, in plaats van vanuit aanpassing. En juist dát wordt uiteindelijk gevoeld en gewaardeerd. Dat is leiderschap waar mensen in mee willen bewegen. En precies daar ontstaat die positieve spiraal.
De vraag die ik je wil meegeven
In welke situaties heb jij jezelf anders opgesteld, omdat je dacht dat je daarmee serieuzer genomen zou worden?
En als je daar volledig als jezelf had gezeten (als leider vanuit jouw eigen waarden en kracht) wat had je dan anders gezegd of gedaan?
Vaak voel je het verschil direct in je energie. Wanneer je leeggezogen uit een gesprek of meeting komt, is er ergens een lek geweest. Dan ben je jezelf onderweg een beetje kwijtgeraakt. Je hebt iets ingehouden, aangepast of gedaan wat niet helemaal trouw was aan wat je werkelijk voelde of wilde zeggen.
Stoppen met aanpassen brengt onzekerheid met zich mee. Maar besef: je bent daarin niet alleen. En het ligt niet aan jou.
Beseffen dat je niet de enige bent helpt. Verbinden met andere vrouwen in je organisatie helpt nog meer. Praat erover. Waar loop jij tegenaan? Wat valt jou op? Waar merk jij dat je jezelf kleiner maakt of niet volledig uitspreekt? Achter welk masker verstop jij je nog?
Want precies daar begint bewustwording.
Die oogkleppen moeten eraf. Je moet bereid zijn te kijken naar wat er werkelijk gebeurt. In de cultuur én in jezelf. Anders kun je het ook niet veranderen.
Lees het volledige interview
In het MT Sprout artikel vertellen Arieke Boersen (M&A en Venture team bij Eneco), Leonie Gorissen (managing director Protime Nederland en Duitsland), Nancy Kabalt (partner bij Windkracht 5) en ik over de momenten waarop het schuurde. Over wat het moeilijkst was om los te laten. En over wat we andere vrouwen meegeven.
Lees het volledige interview op MT Sprout: Van apenrots naar authenticiteit.
Wil je zelf werken aan jouw authentieke leiderschap? Kijk dan eens of The Women’s Leadership Program iets voor je is, of stuur me een DM op LinkedIn met je verhaal.
